Jak przechowywać obrazy, pędzle i materiały malarskie po zakończeniu pracy?
Zaktualizowano: 24 wrz
Dobra organizacja stanowiska malarskiego nie kończy się wraz z odłożeniem pędzla. Sposób, w jaki przechowujemy obrazy, farby, pędzle i pozostałe materiały, wpływa zarówno na ich trwałość, jak i na komfort kolejnej pracy. Początkujący zwykle skupiają się przede wszystkim na technice malowania, a dopiero po pewnym czasie odkrywają, że zaschnięty pędzel, źle zamknięta farba czy uszkodzona powierzchnia obrazu potrafią niepotrzebnie utrudnić naukę.
Nie istnieje jeden sposób przechowywania odpowiedni dla wszystkich technik. Inaczej postępujemy z akwarelą, inaczej z obrazem olejnym, który pozostaje mokry przez dłuższy czas. Warto jednak wyrobić kilka prostych nawyków już na początku nauki.
Co zrobić z obrazem bezpośrednio po zakończeniu malowania?
Najważniejsze jest ustalenie, czy praca rzeczywiście może zostać odłożona. Farby akrylowe schną stosunkowo szybko, natomiast warstwa farby olejnej może pozostawać podatna na dotyk znacznie dłużej. Dlatego świeżego obrazu olejnego nie powinno się od razu przykrywać, wkładać do teczki ani ustawiać powierzchnią malarską przy innej pracy.
Najbezpieczniejsze jest pozostawienie obrazu w stabilnym miejscu, w którym nic nie dotknie jego powierzchni. Powinien być chroniony przed kurzem, przypadkowym zachlapaniem oraz intensywnym słońcem. Ważna jest również rozsądna wentylacja pomieszczenia, szczególnie jeśli podczas malowania używano mediów lub rozpuszczalników.
Podczas zajęć zwracamy uwagę na jeszcze jeden prosty szczegół: świeża praca powinna mieć własną przestrzeń. Opieranie kilku mokrych płócien jedno o drugie albo ustawianie ich w miejscu, przez które regularnie ktoś przechodzi, bardzo łatwo kończy się uszkodzeniem.
Jak przechowywać wyschnięte obrazy?
Gotowe prace najlepiej przechowywać w suchym miejscu o możliwie stabilnych warunkach. Duże wahania temperatury i wilgotności nie są korzystne dla papieru, płótna ani drewnianych elementów podobrazia.
Obrazy na płótnie
Obrazów na płótnie nie warto układać jeden na drugim powierzchniami malarskimi. Jeżeli muszą stać obok siebie, dobrze pozostawić między nimi niewielki odstęp albo zastosować przekładki, które nie będą naciskały na warstwę farby. Szczególnej ostrożności wymagają obrazy z wyraźną fakturą i grubiej nakładaną farbą.
Akwarele i rysunki na papierze
Prace wykonane na papierze przechowuje się inaczej. Rysunki i akwarele dobrze czują się w teczkach, portfolio lub płaskich szufladach. Arkuszy nie należy zwijać bez potrzeby. W przypadku delikatnych prac warto zastosować bezkwasowe przekładki, zwłaszcza jeśli mają być przechowywane przez dłuższy czas.
Jak prawidłowo czyścić i przechowywać pędzle?
Jednym z najczęstszych problemów początkujących jest przekonanie, że wystarczy szybko wypłukać pędzel. Tymczasem pozostałości farby gromadzą się przede wszystkim w miejscu, w którym włosie łączy się ze skuwką. Jeżeli regularnie pozostaje tam pigment, włosie stopniowo traci elastyczność i zaczyna się rozchodzić.
Czyszczenie zależy od rodzaju używanej farby
Sposób czyszczenia zależy od rodzaju farby. Po akrylu pędzle należy umyć możliwie szybko, zanim farba zdąży zaschnąć. Przy akwareli zwykle wystarcza dokładne wypłukanie w czystej wodzie. Pędzle używane do farb olejnych wymagają usunięcia pozostałości farby zgodnie z używanym systemem pracy, a następnie dokładnego oczyszczenia odpowiednim środkiem.
Po umyciu warto delikatnie uformować włosie palcami. Nie należy pozostawiać mokrych pędzli na długi czas włosiem skierowanym do góry, ponieważ woda może spływać w stronę skuwki i trzonka. Bezpieczniej pozwolić im wyschnąć poziomo.
Czy pędzle można trzymać w słoiku?
Tak, ale dopiero wtedy, gdy są suche. Przechowywanie czystych pędzli włosiem do góry w pojemniku jest wygodne i sprawdza się przy codziennej pracy. Trzeba tylko zadbać o to, aby włosie nie było ściśnięte przez dużą liczbę narzędzi.
Nie powinno się natomiast zostawiać pędzli włosiem w dół. Nawet niewielki, długotrwały nacisk może zdeformować końcówkę. Jest to szczególnie widoczne w miękkich pędzlach używanych do akwareli, w których precyzyjny szpic ma duże znaczenie dla kontroli kreski.
Jak przechowywać farby po zakończeniu pracy?
Tubki warto zamykać od razu po pobraniu potrzebnej ilości farby. Zaschnięta farba wokół gwintu utrudnia późniejsze szczelne zakręcenie opakowania, dlatego dobrze regularnie oczyszczać jego okolice.
Farby najlepiej przechowywać zgodnie z zaleceniami producenta, z dala od źródeł ciepła i intensywnego światła. Nie ma też większego sensu trzymać wszystkich tub w jednym przypadkowym pudełku. Podział według techniki lub rodzaju materiału znacznie ułatwia przygotowanie kolejnego stanowiska.
Podczas nauki taki porządek ma dodatkową zaletę. Łatwiej kontrolować, z jakich pigmentów rzeczywiście korzystamy, czego zaczyna brakować i które materiały kupiliśmy, ale prawie po nie nie sięgamy.
Co zrobić z paletą po zakończeniu pracy?
To zależy od techniki.
Paleta po farbach akrylowych i akwarelowych
Resztki zaschniętego akrylu zazwyczaj usuwa się z palety, aby przy kolejnej sesji mieć czystą powierzchnię do mieszania kolorów. W akwareli sytuacja wygląda inaczej – wyschnięta farba na palecie często może zostać ponownie aktywowana wodą, dlatego nie zawsze trzeba ją usuwać.
Paleta używana do malarstwa olejnego
Przy malarstwie olejnym decyzja zależy od rodzaju palety i sposobu pracy. Najważniejsze, aby nie dopuścić do powstania grubej, przypadkowej warstwy zaschniętych resztek, która później utrudnia ocenę mieszanego koloru.
Dlaczego porządek pomaga również uczyć się malowania?
Sprzątanie stanowiska może wydawać się czynnością całkowicie niezwiązaną z rozwojem umiejętności. W rzeczywistości dobrze zorganizowane materiały zmniejszają liczbę drobnych przeszkód pojawiających się podczas kolejnej sesji.
Jeżeli pędzle są czyste i zachowują swój kształt, łatwiej kontrolować ślad narzędzia. Jeżeli paleta jest przygotowana, można skupić się na mieszaniu kolorów. Jeżeli papier nie jest pognieciony, a płótno nie zostało przypadkowo uszkodzone, nie trzeba naprawiać problemów, które nie wynikają z samej techniki.
Na zajęciach porządkowanie materiałów traktujemy więc jako część procesu pracy, podobnie jak przygotowanie stanowiska przed rozpoczęciem malowania. Z czasem przestaje być dodatkowym obowiązkiem i staje się naturalnym nawykiem.
Prosty rytuał po każdej sesji malarskiej
Nie trzeba tworzyć rozbudowanego systemu. Wystarczy po zakończeniu pracy sprawdzić kilka rzeczy: zabezpieczyć obraz, dokładnie oczyścić pędzle, uporządkować paletę, zamknąć farby i odłożyć pozostałe narzędzia na ich miejsce.
Dla osoby początkującej szczególnie ważna jest regularność. Jeden pędzel pozostawiony na kilka minut w wodzie prawdopodobnie nie ulegnie zniszczeniu, ale powtarzanie tego przez wiele tygodni może wyraźnie pogorszyć jego stan. Podobnie jest z tubkami farb, papierem czy płótnami.
Dobre przechowywanie materiałów nie wymaga osobnej pracowni ani specjalistycznych mebli. Nawet przy niewielkim domowym stanowisku można stworzyć prosty system, który chroni prace i narzędzia. Dzięki temu materiały dłużej zachowują swoje właściwości, a kolejna sesja zaczyna się od malowania, a nie od ratowania zaschniętych pędzli i szukania potrzebnych farb.
